Even bellen met… Timo Jansen (D&B)

Hoe kun je mensen laten reizen buiten de spits? Of stimuleren de fiets te pakken in plaats van de auto? Gedragsverandering is essentieel voor Beter Benutten. Timo Jansen is erin gespecialiseerd. Hij werkt bij adviesbureau D&B en werkt momenteel aan twee onderzoeken voor het ministerie van IenM. Vijf vragen aan de gedragspsycholoog!

1. Gedragsverandering: waar gaat het dan om?

‘Maastricht Bereikbaar wil mensen enthousiasmeren voor de e-bike en zo autogebruik verminderen. Mensen zijn erg enthousiast over e-bikes, maar blijven de auto pakken. De verschillende modellen, opties en specificaties van e-bikes leiden tot keuzestress bij de aanschaf. Wij willen met ons onderzoek de keuzestress verminderen en het gebruik van e-bikes stimuleren.

Ook in Brabant werken we aan een onderzoek. B-Riders heeft een app ontwikkeld die mensen door middel van een puntensysteem en geldelijke beloningen aanmoedigt om de fiets te pakken. Dit werkt prima, maar bij slecht weer kiezen veel mensen toch voor de auto. Wij onderzoeken hoe je mensen kan stimuleren toch de fiets te pakken.’

2. Hoe pak je deze twee onderzoeken aan?

‘Voor Maastricht Bereikbaar onderzoeken we of een persoonlijke keuzehulp kan leiden tot minder keuzestress. We ontwikkelen een keuzehulp met een aantal vragen die we potentiële e-bikers voorleggen. Door antwoorden te geven maken zij keuzes, waarna ze advies krijgen over het type e-bike dat het meest geschikt is. Zo verminderen we hopelijk keuzestress en stimuleren we het gebruik van e-bikes.

Bij B-Riders gaan we na of gerichte feedback mensen kan stimuleren om ook bij slecht weer te fietsen. Deelnemers krijgen bijvoorbeeld via de app een complimentje over hun fietstocht door de regen. In ons onderzoek willen we het puntensysteem, dat al bestond in de app, er ook bij betrekken. We bekijken welk effect het heeft, als mensen meer punten krijgen na een rit door slechte weersomstandigheden.’

3. Wat betekent jullie onderzoek voor andere Beter Benutten-projecten?

‘Ik merk dat steeds meer projecten binnen Beter Benutten zich focussen op gedragsverandering. Dat betekent dat er meer kennis over gedrag moet worden vergaard. Want gedrag is niet altijd even rationeel, het wordt beïnvloed door allerlei omgevingsfactoren. Simpelweg informeren en inspelen op ratio zal tot weinig gedragsverandering leiden. Denk aan roken: iedereen weet dat het slecht is, maar toch gaan veel mensen ermee door. Als je ook inspeelt op omgevingsfactoren, kan gedrag gemakkelijk veranderd worden.’

4. Wat gaan reizigers van jouw onderzoek merken, in de praktijk?

‘Dat is voor het onderzoek bij B-Riders vrij duidelijk. We verwachten dat onze resultaten de app verbeteren. Dat feedback en extra punten bij slecht weer verwerkt worden in de applicatie. Voor het andere onderzoek, bij Maastricht Bereikbaar, hoop ik dat ons onderzoek leidt tot brede inzet van de keuzehulp. Dus ook bij andere projecten. Zodat meer mensen met een e-bike gaan reizen, want keuzestress is écht een sta-in-de-weg.’

5. Heb je bepaalde verwachtingen bij de uitkomst van de onderzoeken?

‘We gebruiken bij D&B verschillende bewezen technieken voor onze onderzoeken. Ik verwacht dan ook dat de onderzoeken het nut van de keuzehulp, feedback en extra punten onderschrijven. En dat we met onze methodes mensen een e-bike laten gebruiken en de fiets op krijgen, ook in de regen!’

Bent u geïnteresseerd in de gedragswetenschappelijke technieken die D&B hanteert? Bekijk dan het blog van D&B, waar regelmatig deze methodes worden behandeld: https://www.dbgedrag.nl/blog/ 

Timo Jansen

19 januari 2017