Regio Amsterdam: Wayfinding op OV-knooppunten

Zodra je op een voor jezelf vreemd station staat, is het zoeken geblazen naar de locatie waar je informatie kunt vinden om je reis te vervolgen. Dat bord of paneel staat natuurlijk net op een plaats buiten je gezichtsveld. Vooral in het overgangsgebied tussen de verschillende vervoersystemen, bijvoorbeeld van trein naar bus, is er een soort niemandsland. Niemand voelt zich ervoor verantwoordelijk en als reiziger word je aan je lot overgelaten. Zoek het maar uit!

Als je dan door dat zoeken ook nog net je aansluiting mist, is de lol er snel van af. Dan denk je: de  volgende keer pak ik weer de auto, laat dat ov maar zitten. Om deze negatieve ervaring  te voorkomen, is het project Wayfinding bedacht. Het is een gezamenlijk project van  de Stadsregio Amsterdam  met de provincie Noord-Holland. Wayfinding is een verzamelnaam voor het verbeteren van reisinformatie, wegwijzers, looproutes en toegankelijkheid op ov-knooppunten, zodat de reiziger  zijn weg makkelijk en snel kan voortzetten.

Voor Wayfinding is gekozen voor ov-knooppunten die een belangrijke functie hebben in het woon/werkverkeer op de filegevoelige trajecten van en naar Amsterdam. In eerste instantie zijn dit de R-net-knooppunten, sprinter (trein) en HOV-bus. In een later stadium worden daar de metrostations aan toegevoegd, omdat zij de onderlinge verbinding vormen tussen de verschillende grote NS-stations in Amsterdam.

Stationsafari’s

Het project Wayfinding is gestart met een stationsafari, een check van 80 knooppunten. Betrokken partijen, zoals de gemeente, Prorail, NS, regionale vervoerders en vertegenwoordigers van reizigersorganisaties, zijn met een tablet op pad gestuurd om met foto’s en aantekeningen in kaart te brengen hoe gemakkelijk of moeilijk het is om de weg te vinden op en rond een bepaald knooppunt. In totaal werden voor de 80 knooppunten 2.000 voorstellen gedaan voor verbeteringen.

Een kernteam, bestaande uit betrokken beheerders, heeft eerst alle voorstellen beoordeeld en de reguliere onderhoudswerkzaamheden eruit gehaald. Het gaat dan bijvoorbeeld om achterstallig onderhoud, slecht geplaatste blindegeleidelijnen of het weghalen van overtollige bordjes. Daarna bleven er 700 maatregelen over die binnen het project passen. Voorbeelden hiervan zijn het verbeteren van borden die verwijzen naar voorzieningen als een fietsenstalling, bus­station of taxistandplaats en het verplaatsen van een abri- of informatiebord. Voor de uitvoering van deze maatregelen is subsidie beschikbaar gesteld, zodat dit jaar nog met de realisatie kan worden begonnen.

Knooppunt-oriëntatiepunt  (KnOP)

Het paradepaardje van dit project is het knooppunt-oriëntatiepunt, kortweg KnOP genoemd. Het is een geheel nieuwe vorm van de bekende platte kaart. De KnOP moet de reizigers helpen in hun oriëntatie zodat zij vanaf het knooppunt makkelijker hun weg vinden in de directe omgeving.  De KnOP is uniek in zijn soort, omdat de driedimensionale kaart van het knooppunt gecombineerd wordt met een omgevingskaart. Bovendien zijn beide niet, zoals gebruikelijk, noord-zuid georiënteerd, maar vanuit de kijkrichting. Hierdoor staat  de gebruiker centraal  en dat is een revolutionaire verandering. Veel mensen blijken zich slecht te kunnen oriënteren op de traditionele kaarten. Op de nieuwe kaart is een lijst van de belangrijkste bestemmingen in de omgeving opgenomen en een opsomming van het ov dat vertrekt vanaf het knooppunt. De KnOP is in de praktijk getoetst op station Hoorn en als zeer prettig en bruikbaar ervaren. In totaal komen er met ingang van de nieuwe dienstregeling (14 december 2014) in totaal 126  KnOP’s bij ov-knooppunten in de Stadsregio te staan. De eerste is onthuld op 12 december op station Sloterdijk in Amsterdam.

Gedeputeerde Elisabeth Post bij een een Knooppunt-oriëntatiepunt (Wayfinding) op station Amsterdam Sloterdijk

Klanttevredenheid

Om te bekijken of Wayfinding daadwerkelijk bijdraagt aan een positieve beleving van het knooppunt door de reiziger, wordt in 2015 de klanttevredenheid getest. De uitkomsten worden direct omgezet in verbeteringen.

Samenwerking

Wat ik zo mooi vind aan Wayfinding is dat binnen het project alle betrokken partijen zo goed samenwerken om het beste voor de ov-reiziger tot stand te brengen. Bij onderlinge discussies gaf uiteindelijk het belang van de reiziger steeds weer de doorslag. Wat dat betreft is het nu al een succesvol project.

Elisabeth Post

15 december 2014