'De e-bike keuzehulp heeft een positief effect'

Het is zonde als mensen wegens (gemakkelijk) weg te nemen drempels een goede, gezonde en duurzame keuze uitstellen of zelfs afstellen. Dit was de rationele gedachte achter het ontwikkelen van de online e-bike keuzehulp. Wij zijn als Maastricht Bereikbaar al sinds 2012 bezig met het programma ‘ontdek de e-bike’. Werknemers van bedrijven en organisaties die aangesloten zijn bij Maastricht Bereikbaar kunnen via ons een week lang kosteloos een e-bike uitproberen voor het woon-werkverkeer.

Na afloop van die week nemen wij altijd enquêtes af. Hieruit blijkt dat ruim 70% van de deelnemers de e-bike als een goed alternatief voor de auto ziet. Twee derde van die groep geeft aan een e-bike aan te willen schaffen. Maar uiteindelijk blijkt dat de meerderheid dat toch niet doorzet. Wij vroegen ons af waarom dat zo is en of we er iets aan kunnen doen.

Keuzestress

In 2016 hebben we daarom honderd diepte-interviews bij deelnemers afgenomen. Daaruit bleek dat twee redenen mensen vooral van aankoop afhielden. Ten eerste vinden veel mensen een e-bike duur in aanschaf. Een bekend en veelgehoord argument. Een goede fietsregeling kan hier bijvoorbeeld het verschil maken, maar niet alle werkgevers beschikken hierover.

Zelf konden we in ons onderzoek niet veel aan de prijs veranderen. Daarom besloten we ons te richten op de tweede belangrijke drempel: keuzestress. Veel deelnemers bleken nog steeds het voornemen te hebben een e-bike aan te schaffen, maar stelden de beslissing uit. E-bikeland is groot en ingewikkeld. Het aantal modellen neemt almaar toe en als leek is het soms lastig om te weten waar je op moet letten. Wij wilden onderzoeken of we met betere begeleiding de kloof tussen de intentie om een e-bike te kopen en de daadwerkelijke aankoop konden dichten. Toen we van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hoorden dat ze op zoek waren naar experimenten rond gedragsverandering besloten we de handen ineen te slaan. Dit mondde uiteindelijk uit in de ontwikkeling van de online e-bike keuzehulp.

Experiment met e-bike keuzehulp

We hebben het experiment uitgevoerd met deelnemers van het programma ‘ondek de e-bike’. Na afloop van hun probeerperiode, werden deelnemers willekeurig ingedeeld in twee groepen. De eerste groep (de controlegroep) kreeg de gebruikelijke follow-up met enquête en informatie over aanschafmogelijkheden. De tweede groep kreeg de follow-up, maar daarnaast ook de e-bike keuzetool toegestuurd.

Deze tool bestaat uit een serie vragen over het gewenste gebruik van de e-bike. Zo vragen we bijvoorbeeld naar de gewenste snelheid, woon-werk afstand, het routeprofiel (heuvelachtig of vlak), en de aard van het dagelijks gebruik. Op basis van de gegeven antwoorden ontvangt de invuller een persoonlijk advies met enkele specificaties om op te letten bij het aanschaffen van een e-bike. Hierbij verwijzen we met opzet niet naar specifieke modellen. Het is de bedoeling dat deelnemers met hun lijst met specificaties naar een rijwielhandelaar kunnen gaan voor een passend advies.

Follow-up

Om de gedragseffecten van het experiment te kunnen bepalen stuurden we deelnemers circa drie maanden na afloop van hun probeerperiode nog een enquête. Hieruit bleek dat deelnemers die gebruik hadden gemaakt van de keuzehulp vaker een e-bike aanschaften en bovendien zekerder waren over hun keuze. Ze lijken dus minder keuzestress te ervaren. Opvallend was bovendien dat gebruikers van de keuzehulp aangaven beduidend vaker op de e-bike naar het werk te fietsen dan deelnemers uit de controlegroep.

Kortom, de keuzehulp lijkt een positief effect te hebben. De kloof tussen intentie en daadwerkelijk gewenst gedrag (meer aanschaf en gebruik van de e-bike) wordt ermee gedicht. Het experiment onderstreept daarnaast het belang van een goede follow-up. Vaak genoeg worden er fietsstimuleringsprojecten uitgevoerd waarbij de nazorg beperkt is. We gaan met het ministerie om tafel om te kijken welke lessen we verder uit ons experiment kunnen trekken. Hopelijk kunnen we met de conclusies in de toekomst weer een stukje effectiever zijn.

Benieuwd naar de online e-bike keuzehulp? Bekijk hem hier!

Lees het hele onderzoek hier: Van een e-bike willen naar een e-bike rijden.pdf

 

Joost Beenker

21 februari 2018