Spookfiles

Een spookfile is een file die veroorzaakt wordt door een schokgolf in het verkeer. Deze schokgolven ontstaan door remgedrag van weggebruikers op drukke wegen. Schokgolven worden, in tegenstelling tot infrastructurele files, niet veroorzaakt door een tekort aan capaciteit van de weg zelf. Omdat spookfiles niet ontstaan door een bottleneck, kunnen voertuigen gemakkelijk wegrijden uit de kop van de file. De file blijft dus niet op dezelfde plek maar beweegt tegen de richting van het verkeer in: terwijl men aan de voorkant weer kan rijden, groeit de file aan de achterkant aan.

Een aantal consortia van marktpartijen ontwikkelt samen met de provincie Noord-Brabant, het Samenwerkingsverband Regio Eindhoven, Rijkswaterstaat en het ministerie IenM een innovatieve dienst om spookfiles op de A58 tegen te gaan. In 2015 wordt hierdoor daadwerkelijk coöperatief rijden ingevoerd op de A58. Tussen Tilburg en Eindhoven, een traject van 17 km, communiceert dan de auto met andere auto’s en met wegkant. Een schoolvoorbeeld van nieuwe technische innovatie. Nederland loopt hiermee voorop in het Coöperatieve ITS Corridor-initiatief en in Europa. Het project hanteert de nieuwe Europese Pre Commercial Procurement aanpak. De consortia en de betrokken overheden werken pre-competitief samen. Ook de toepassing van de coöperatieve techniek op deze schaal is nieuw.

Connected versus coöperatief

Het project kent twee fases: de connected en de coöperatieve fase. Het belangrijkste verschil tussen beide fases bestaat uit de techniek voor de communicatie van de data vanuit de auto’s en de adviessnelheid er naar toe. In de connected fase gaat dit via het 3g/4g cellulaire netwerk van de mobiele telefoon, dat enkele seconden vertraging kent. Tijdens de coöperatieve fase gaat dit via wegkantinfrastructuur met gebruikmaking van de WiFi-p techniek, waarmee de overdrachtssnelheid veel groter wordt en er dus meer mogelijkheden zijn om real-time adviezen te geven.

Wat krijgt de automobilist?

De automobilist of vrachtwagenchauffeur krijgt in de connected fase van een van de drie serviceproviders een app op zijn smartphone. De smartphone plaatst hij op het dashboard. Wat hij in de app precies ziet verschilt per serviceprovider. Het gaat in ieder geval uitdrukkelijk om snelheidsadvies en geen reisadvies; het is geen navigatie-systeem. Het is echter heel goed voorstelbaar dat deze dienst in de toekomst in de auto en/of in navigatiesystemen wordt ingebouwd.

PCP-procedure

Voor de bestrijding van schokgolven bestaan in de markt nog geen standaardoplossingen. De regio, Rijkswaterstaat en het Ministerie vinden het belangrijk om deze oplossingen samen met een brede groep marktpartijen te ontwikkelen. Daarom is voor het project Spookfiles A58 gekozen om te werken met de Pre-Commercial-Procurement-procedure, kortweg PCP. PCP is een relatief nieuwe vorm van uitvragen die aansluit bij het innovatieve karakter van het project en de betrokkenheid van een groot aantal (markt)partijen faciliteert. Bedrijven investeren reeds in een pre-commerciële fase en ontwikkelen gezamenlijk kennis die essentieel is om tot implementatie en standaardisatie te kunnen komen. Deze procedure biedt ruimte om als overheid en marktpartijen gezamenlijk te innoveren, een richting te kiezen en de dialoog aan te gaan.

Planning

  • Half november 2014: kleinschalige uitrol 'connected' fase met kleine testgroep
  • Begin januari 2015: start 'connected' fase, apps komen breed beschikbaar voor breed publiek dat gebruik maakt van A58
  • Medio 2015: kleinschalige uitrol 'coöperatieve' fase
  • Najaar 2015: start 'coöperatieve' fase
  • Vervolg Beter Benutten: uitrol van toepassingen op basis van coöperatieve techniek op andere delen van het wegennet en in stedelijke gebieden

Onderstaande video biedt een inkijkje in het project rond spookfiles.

Animatie Project Spookfiles A58