Demodag OV en Nood- en Hulpdiensten

Verkeerslichten die op drukke kruispunten voorrang geven aan de tram of een ambulance die met sirene en zwaailicht komt aanrijden: dat kan al. Maar intelligente verkeerslichten die rekening houden met bijvoorbeeld haltetijden en de intensiteit van het overige verkeer, chauffeurs voorzien van snelheidsadviezen en samen ervoor zorgen dat een bus of politieauto een eigen 'groene golf' krijgt om eventuele vertraging weer in te kunnen lopen: dát is nieuw. Slimme verkeerslichten, zogenoemde intelligente verkeersregelinstallaties (iVRI’s), ‘herkennen’ welke voertuigen een kruispunt naderen, zelfs als deze nog niet in zicht zijn. Zo kunnen bijvoorbeeld bussen, trams en nood- en hulpdiensten op tijd en veilig vrij baan krijgen over een langer traject.

Het Partnership Talking Traffic maakt dit mogelijk. Na enkele maanden van intensieve samenwerking tussen de betrokken bedrijven en overheden begint deze samenwerking op stoom te komen. De eerste gebruikerstoepassingen worden binnenkort zichtbaar. Reden om openbaarvervoerbedrijven, nood- en hulpdiensten, veiligheid- en vervoerregio’s en wegbeheerders een kijkje in de werkplaats van het Partnership te bieden. Dat gebeurde op vrijdag 25 augustus in Houten. ‘Het Partnership Talking Traffic is de tekentafel voorbij. Dit is het moment om onze doelgroepen te interesseren en te betrekken’, aldus Vincent Habers namens het ministerie van Infrastructuur en Milieu tegen de ruim 50 aanwezigen namens de OV-sector in de ochtend, en 65 aanwezigen namens de sector nood- en hulpdiensten later op de dag.

Het verkeer regelt het verkeer

Het principe van Talking Traffic is de slimme onderlinge uitwisseling van gegevens, onder meer over maximumsnelheden, potentieel gevaarlijke situaties op de weg, en parkeerplaatsen. Maar Talking Traffic gaat ook over de gegevens van iVRI’s, die worden uitgewisseld tussen de iVRI’s, weggebruikers en clouddiensten. Op basis daarvan kennen verkeerslichten straks bijvoorbeeld de actuele drukte van het verkeer, de exacte locatie, de route en de snelheid van een bus of tram, en kan daarbij rekening worden gehouden met haltetijden en calamiteiten. Ook wordt het mogelijk chauffeurs van nood- en hulpdiensten te informeren over de manier waarop prioriteit op een kruispunt wordt verleend. Bijvoorbeeld door een bepaalde rijrichting op groen of alle rijrichtingen op rood te zetten. Bovendien kunnen andere weggebruikers worden gewaarschuwd voor naderende nood- en hulpdiensten en daarop afgestemde snelheidsadviezen ontvangen. Hoe slimmer de onderlinge communicatie wordt geregeld, hoe efficiënter verkeersstromen op elkaar kunnen worden afgestemd. En uiteindelijk gaat het verkeer zichzelf in goede banen leiden.

Implementatie

Het Partnership Talking Traffic is nadrukkelijk geen pilot, zo benadrukte Habers. ‘De komende jaren werken we aan de ontwikkeling en gestage implementatie van deze innovatieve verkeerstoepassingen. Het gaat om producten en diensten die continueerbaar, overdraagbaar en opschaalbaar zijn.’

Cloud- en informatiediensten

Na de plenaire kick-off konden de deelnemers kennismaken met Be-Mobile, KPN en Fortgång. Deze private partners van het Partnership Talking Traffic leveren clouddiensten: ze verzamelen alle data, vertalen die naar specifieke boodschappen (tijd-, voertuig-, snelheid-, route-, rijrichting- en locatiegebonden) en leveren deze vervolgens aan leveranciers van real-time verkeersinformatie.

Openbaar Vervoer: kosten versus baten

Aansluitend was er een plenaire afsluiting, waarbij de aanwezigen (waaronder veel OV-bedrijven) vragen, suggesties, kansen en aandachtspunten met elkaar bespraken. Bijvoorbeeld de vraag of een terugkoppeling van prioriteitsverlening aan de chauffeur gewenst is. De OV-bedrijven kunnen daarover op dit moment nog weinig zeggen. Het verschilt volgens hen per chauffeur, per lijn, per situatie en per moment van de dag. Eventuele terugkoppeling hangt ook af van de manier waarop informatie wordt aangeboden (beeld versus geluid). Verder was men het erover eens dat veiligheid en efficiënte doorstroming een prijs mogen hebben, maar dat kosten niettemin altijd moeten worden afgewogen. Over de gewenste meldafstand bij het naderen van een kruispunt was men het unaniem eens: hoe groter de afstand is, hoe beter je kunt anticiperen.

Leertraject

Na afloop waren de deelnemers positief. Ralph Seesing, projectleider openbaar vervoer Zuidoost Brabant, provincie Noord-Brabant: ‘Het was goed om wat meer te weten te komen over de talloze mogelijkheden van en de ontwikkelingen op het gebied van Talking Traffic. Want onze kennis daarover is nog redelijk beperkt. Bij de aanbesteding kijken we naar OV-diensten die goed aansluiten bij de beleving van de reiziger. Die wil comfort en betrouwbaarheid. Aangezien we nog in de verkennende fase zitten - we weten op papier wat er globaal kan, maar nog niet hoe dat in de praktijk gaat werken - is het moeilijk om een uitspraak te doen over het implementatietraject. Het is een leertraject, waarin we stap voor stap verder gaan. Daarbij moeten we natuurlijk ook de kosten in het oog houden.’

Veiligheid voorop

‘De bijeenkomst geeft een mooi doorkijkje naar de toekomst’, zei Fren Sondag, functioneel applicatiebeheerder voertuigvolgsystemen bij Arriva. ‘Het is een goede zaak om het verkeer nog beter te regelen, om het gebruik van de wegcapaciteit te optimaliseren, om onze punctualiteit en klantwaardering te verhogen, en om minder uit te stoten en meer brandstof te besparen. Maar we zijn er nog niet. Kijk bijvoorbeeld naar de visualisatie van alle informatie voor onze chauffeurs. Die moet zodanig worden geïntegreerd in onze boordcomputers, dat onze chauffeurs veilig, met hun ogen op de weg en hun handen aan het stuur, kunnen blijven rijden.’

Gedrag

Ook Johan Hagendijk, ICT-specialist bij de RET, vindt dat Talking Traffic interessante mogelijke ontwikkelingen biedt. ‘Op dit moment wordt er nog wel heel erg vanuit de techniek gedacht. Daardoor lijkt men soms te vergeten om na te denken over de vraag wat we nu écht nodig hebben. Ook het gedragsaspect mis ik nog een beetje. Als er bij een matrixbord bijvoorbeeld 70 staat, maar er is ruimte op de weg, blijven we met z’n allen toch zo snel mogelijk rijden, totdat we mogen aansluiten in de file.’

Politieke discussie

Hans Vissers, stadsadviseur bereikbaarheid, gemeente Groningen, is werkzaam aan de beleidskant. ‘Daarom vond ik het leuk om wat meer over de techniek te horen. Technische ontwikkelingen kunnen veel informatie opleveren en helpen het openbaar vervoer te verbeteren. Maar techniek kan niet alles ondervangen. Denk bijvoorbeeld aan beleid op het gebied van prioriteitsverlening. Dat staat los van techniek. De afweging in welke mate het openbaar vervoer prioriteit moet hebben boven andere weggebruikers zoals fietsers blijft een politieke discussie.’

Nood- en Hulpdiensten: maatwerk

’s Middags discussieerden de aanwezige vertegenwoordigers van nood- en hulpdiensten met elkaar over kansen en aandachtspunten. Ook hier kwam de vraag over terugkoppeling aan de chauffeur op tafel. De aanwezigen neigden ernaar hiervan af te zien, omdat een terugkoppeling afleidt. De meest gewenste situatie bij het naderen van een kruispunt (alle lichten op rood of de lichten van de rijrichting op groen) verschilt volgens de aanwezigen per geval, per kruising en per af te leggen route. De gewenste meldafstand bij het naderen van een kruispunt is afhankelijk van onder meer de snelheid waarmee je rijdt en de verkeersdrukte. Het is dus maatwerk, zo was de conclusie.

Gelijke voorwaarden

Albert Winter, medewerker Ambulancezorg, Veiligheidsregio Noord-Holland Noord: ‘Het concept Talking Traffic vind ik geweldig. Ik denk wel dat je bij de toepassing een scheiding moet aanbrengen tussen regulier verkeer en nood- en hulpdiensten. Verder vind ik dat alle voorwaarden voor aansturing van verkeersregelinstallaties landelijk en voor alle nood- en hulpdiensten gelijk moeten zijn. Ten slotte is Talking Traffic een dynamisch middel. Maar ik ben ook benieuwd naar een statisch middel. Want wat doe je bijvoorbeeld met wegopbrekingen die niet zijn gemeld, waarover niet kan worden gecommuniceerd en die dus niet bekend zijn bij nood- en hulpdiensten?’

Privacy en veiligheid

‘Deze bijeenkomst draagt bij aan het bewustzijn over Talking Traffic’ bij de hulpverleningsdiensten, aldus Rik Blok, operationeel specialist bij Politie Nederland. ‘Want men weet nog onvoldoende waar het over gaat en voor veel organisaties is het toekomstmuziek. Maar er komt nu al veel op ons af, als we grip willen houden op de situatie en misbruik willen voorkomen, dan zullen we daar nu op moeten acteren. Ik zie daarbij vooral organisatorisch uitdagingen.'

Differentiatie

Johan van Rhijn, beleidsmedewerker Regionale Ambulance Voorziening (RAV) Hollands Midden, ziet Talking Traffic als een volgende stap in de KAR-systematiek. ‘Daarmee doen wij al jaren ervaring op. Maar het is kinderwerk in vergelijking met Talking Traffic. Ik denk dat het belangrijk is om differentiatie in prioriteit aan te brengen. Nu kun je bij sirene en zwaailicht prioriteit krijgen. Maar er zijn veel andere scenario’s denkbaar - ook bij brandweer en politie - waarbij je zonder sirene en zwaailicht rijdt, maar wel prioriteit verdient.’

De beide bijeenkomsten waren een succes. De deelnemers waren enthousiast over de mogelijkheden van intelligente verkeerslichten en over de eerste demo’s en screenshots, die de leveranciers van cloud- en informatiediensten presenteerden.

Meer informatie: www.partnershiptalkingtraffic.com
Naar notities nood- en hulpdiensten
Naar notities OV

31 augustus 2017